NVDA Genişletilmiş Global Komutlar Eklentisi 12

Selam. Nvda genişletilmiş global komutlar eklentisini tanıttığımız bu yazı dizisinin 12. bölümünde birlikteyiz. Tüm okuyucularımıza mutlu ve sağlıklı bir yeni yıl diliyorum. Dizimizin bu bölümünde eklentinin Konuşma geçmişi, Klavye tuşlarının yeniden adlandırılması, Komut tuşlarının seçimli duyurulması, Dakika zamanlayıcı ve NVDA'nın yeniden başlatılması özelliklerini inceleyeceğiz.

Konuşma geçmişi

Nvda konuşmalarını geriye dönük olarak yazılı bir şekilde elde etmeyi sağlayan konuşma geçmişi özelliği sayesinde nvda’nın son söylediğini panoya kopyalayabilir, son 200 anonsu tekrar dinleyebilir hatta yazılı olarak inceleyebiliriz.

Bu özellik varsayılan olarak girdi hareketi olmadan yüklü olarak gelir, isterseniz nvda menüsü / tercihler / nvda genişletilmiş global komutlar / genel ayarlar iletişim kutusundan ilgili özelliği bulup “yükle” seçeneğiyle girdi hareketlerini etkinleştirebilirsiniz.

Bir önceki veya bir sonraki anonsun tekrarlanması

Girdi hareketlerini etkinleştirdiyseniz, nvda’nın söylediği son 200 anonsu teker teker sonuncudan geriye doğru veya birinciden ileriye doğru tekrarlatabilirsiniz. nvda+ctrl+f8 basarak bir önceki, nvda+ctrl+f10 basarsanız sonraki konuşmayı duyarsınız.

Son söyleneni tekrarlatma ve tüm geçmişi listeleme

Nvda+ctrl+f9 tuş bileşimine birkez basarak nvdanın son söylediğini tekrar dinleyebilir, İki basışla bu anonsu panoya kopyalayabilir, üç basışla ise konuşma geçmişindeki son 200 anonsu  listeleyen iletişim kutusunu açabilirsiniz.
Aynı iletişim kutusuna komut yorumlayıcısı (nvda+j) ardından f9 basarak da ulaşabilirsiniz. Bu iletişim kutusundaki ögeler sondan başa doğru ve numaralandırılmış olarak listelenir. Tab basarak seçili kayıtları panoya kopyalayabileceğiniz düğmeyi ve kapat düğmesini bulabilirsiniz. Ögelerin numaralandırılmasına ve artan sırada görüntülenmesine ilişkin onay kutularını, nvda menüsü / tercihler / nvda genişletilmiş global komutlar / genel ayarlar iletişim kutusunun “nvda geliştirmeleri” sekmesinde bulacaksınız.

Teknik ayrıntı

Eklentinin yazarı bu bölümde şöyle bir teknik ayrıntıya yer vermiş:

Bu işlevi elde etmek için NVDA "speech.speech.py" modülünün "speak" ve "speakSpelling" işlevleri değiştirilmiştir. Değiştirme işlevleri "Geçici ses çıkış cihazı " özelliğinde ortaktır. Diğer eklentiler de bunu yaptıysa bu sorunlara neden olabilir. Diğer eklentilerin düzgün çalışmasını sağlamak için bu iki özelliği kaldırmanız gerekir.

Klavye tuşlarının yeniden adlandırılması

Harfler ve rakkamlar dışındaki klavye tuşlarını yeniden etiketlemeyi sağlayan bu özellik için atanmış bir girdi hareketi yok. İsterseniz nvda menüsü / tercihler / girdi hareketleri /  nvda genişletilmiş global komutlar / klavye tuş yeniden adlandırmma iletişim kutusu” yolunu izleyerek bir girdi hareketi atayabilirsiniz.

Nereden etkinleştirilir?

“Nvda menüsü / tercihler / nvda genişletilmiş global komutlar / klavye tuş yeniden adlandırma” adresindeki iletişim kutusunu komut yorumlayıcısı (nvda+j) ardından f2 basarak veya tercihler / girdi hareketleri iletişim kutusu içerisinden bulup komutu çalıştırarak da açabilirsiniz.

Nasıl kullanılır?

“klavye tuş  yeniden adlandırma” iletişim kutusunda bulacağınız “nvda tanımlı tuş  etiketleri listesinde şu anda 69 tuş listeleniyor. Yeniden adlandıracağınız klavye tuşunu buradaki listeden seçip tab basın, değiştir düğmesine basın, yeni etiketi yazıp enter basın. Bir tuşun değiştirilmiş etiketi varsa tab tuşu ile bu etiketi görebilir, değiştir düğmesiyle düzenleyip silebilirsiniz. Yine tab tuşuyla bulabileceğiniz tümünü sil düğmesiyle tüm etiketleri topluca silebilir veya tamam düğmesiyle tüm değişiklikleri onaylayabilirsiniz. Yapılan bu değişiklikler, nvda.ini dosyasının "RedefinedKeyLabels" bölümünnün altında, NVDA'nın diline karşılık gelen alt bölümde (örneğin Türkçe için "tr") kaydedilir. Böylece nvdayı farklı dillerde kullanırken tuşları her bir dil için ayrı ayrı etiketleyebilirsiniz.

Komut tuşlarının tercihli bildirimi

Bildiğiniz gibi, nvda menüsü / tercihler / ayarlar iletişim kutusunun klavye kategorisinde bulunan “komut tuşlarını seslendir” onay kutusu işaretlenerek veya nvda+4 kısayol tuşuna basılarak, harf ve rakkamlar dışındaki tuşların da seslendirilmesi sağlanabilir. Nvda genişletilmiş global komutlar eklentisi, bu ayar açıldığında hangi tuşların seslendirileceğini veya seslendirilmeyeceğini sizin belirlemenizi sağlayan bir iletişim kutusu sunar. Nvda menüsü / tercihler /  nvda genişletilmiş global komutlar alt menüsünden veya komut yorumlayıcısı (nvda+j) / f3 basarak açabileceğiniz bu iletişim kutusuna, nvda menüsü / tercihler / girdi hareketleri / nvda genişletilmiş komutlar / içerisinden girdi hareketi ekleyebilirsiniz.

“Komut tuşlarını seslendir” onay kutusu

Bu iletişim kutusunda kbulacağınız ilk seçenek bu. bunu işaretledikten sonra yapacağınız değişiklikler, komut tuşlarının söylenmesi açık olduğu halde seslendirilmesini istemediğiniz tuşları belirlemenizi sağlar.

Aynı onay kutusu işaretli değilken yapacağınız değişiklikler ise, komut tuşlarının seslendirilmesi kapalı olsa bile seslendirilmesini istediğiniz tuşları belirlemenizi sağlar.

“Hariç bırakılacak Tuşlar” listesi

Tab, sağ yön veya aşağı yön tuşuna bastığınızda göreceğiniz bu listede şu anda 148 seçenek var. Bunları gruplayarak yazarsak:

• Değişken tuşuyla birlikte herhangi bir tuş
• Aralık
• Yön tuşları
• Baş, son, sayfa aşağı ve sayfa yukarı tuşları
• Durdur
• E-posta
• Ekranı yakala
• Enter
• Çalıştır
• F tuşları (f1 – f24)
• Geri
• Geri sil
• Güncelle
• Yardım
• İleri
• İmeaccept, İmeconvert, İmefinalmode, İmemodechange ve İmenonconvert (çince gibi dillerrdeki işaretlerle ilgili tuşlar(
• İnsert
• Kaydırma kilidi
• Sol, Orta ve Sağ fare tuşları
• Medya oynatıcı
• Numaratör tuşları (0 – 9 (ikişer tane), işlem tuşları, enter, insert)
• Durakla
• Yazdır
• Sayfayı ara
• Tab
• Seç
• Sesi artır
• Sesi kıs
• Sil
• Uyku
• Sonraki parça, Önceki parça, çal / duraklat, Sustur
• Sık kullanılanlar
• Sınır
• Tarayıcı durdur
• Uygulama (bağlam menüsü tuşu)
• Çıkış
• Özel uygulama (iki tane)
• Harfler (26 harf + ç,ö,ş)
• küçüktür
• Rakamlar (0 – 9)
• Yıldız
• tire
• Nokta
• Virgül

Eğer “komut tuşlarını söyle” onay kutussu işaretlenmişse, bu listedeki tüm tuşlar işaretli olarak gelir, işareti kaldırılan tuş seslendirilmez. Bu listedeki işaretli tuşlar arasında f2 (sonraki) ve shift+f2 (önceki) tuşlarıyla gezinilebilir.

Değişken tuş konbinasyonları

Yukarıdaki listenin ilk ögesi olan “değişken tuşlarla birlikte herhangi bir tuş” seçeneği işaretlendikten sonra tab basılırsa, hangi değişken tuş ya da tuşların kullanılacağını seçmenizi sağlayan 32 ögeli bir liste bulacaksınız. Bu listede nvda, ctrl, shift, alt ve Windows tuşlarının tek, ikili, üçlü veya dörtlü olarak basıldığı konbinasyonlarla birlikte oluşturacağınız tuş bileşimlerinin seslendirilme durumunu ayarlayabilirsiniz.

Zamanlayıcı

Nvda genişletilmiş komutlar eklentisi, nvda kullanıcılarına bir alarm özelliği sunuyor. Özellik varsayılan olarak yüklüdür, nvda+shift+f12 girdi hareketiyle veya komut yorumlayıcısı (nvda+j) ardından f12 basılarak ulaşılabilir. Nvda menüsü / tercihler / girdi hareketleri / nvda  genişletilmiş global komutlar yoluyla girdi hareketini değiştirebilirsiniz.

Özellik bir iletişim kutusu üzerinden kullanılıyor. İlk alana dakika cinsinden bir süre değeri giriyoruz, varsayılan olarak 30 dakika girilmiş.

İkinci alana alarm süresi dolduğunda gösterilecek bir mesaj yazıyoruz. Mesajımızı kesme işaretleri arasında yazıyoruz. Örnek mesajda yer alan \xc4\xb1 ifadesi sanırım alarm süresini gösteriyor. Ayrıca, örnek mesajın başında kesme işaretinden önce bir b harfi var ancak bende bunlar bir işe yaramadı.

Üçüncü alan ise alarmın yaklaştığını bildirmek için bir süre belirliyor.

Zil seçenekleri düğmesine bastığımızda, zilin kaç kez çalacağını ve tekrarlar arasında kaç ms bekleneceğini belirliyoruz.

alarm süresi bitmeden aynı iletişim kutusunu açmak istersek, alarmı durdurma düğmesini ve kaç saniye kaldığını görebiliyoruz. Bu alan her beş saniyede bir güncelleniyor ve buraya odaklandığımız sürece kalan süreyi beş saniye aralıklarla duyabiliyoruz.

Zamanlayıcıyı kullandığınızda yaptığınız düzenlemeler kaydediliyor ve sonraki sefer aynı ayarları kullanabiliyoruz. Süre dolduğunda iletişim kutusu kapanır.

Nvda’yı yeniden başlatma

Bu özellik varsayılan olarak etkin değildir. “Nvda menüsü / tercihler / nvda genişletilmiş global komutlar / genel ayarlar / özellik kurulumu” sekmesinden yükle, veya girdi hareketi olmadan yükle seçenekleriyle etkinleştirilebilir.

NVDA'yı normal ya da hata ayıklama günlük kaydı düzeyinde yeniden başlatmayı sağlar.

Girdi hareketiyle yüklemeyi seçtiyseniz nvda+ctrl+f4 girdi hareketiyle çalıştırabilirsiniz. “Nvda menüsü / tercihler / girdi hareketleri / çeşitli” kategorisinde girdi hareketini değiştirebilirsiniz. Tek basış nvda’yı yeniden başlatır, iki basış hata ayıklama günlük tutma düzeyinde yeniden başlatır.

 Günlük tutma seçeneği kalıcı olarak değiştirilmez, daha sonraki başlatmalarda önceden ayarlanan günlük tutma seçeneğine geri dönülür.

Yazı dizimizin bu bölümünde eklentinin dört özelliğini daha tanıtmaya çalıştık. Sonraki bölümda kaldığımız yerden devam edeceğiz. Görüşmek üzere.