MuseScore 4 Erişilebilir El Kitabı 8. Bölüm

Sevgiyle merhabalar,

Değerli Bilişim Bülteni Okurları,

MuseScore yazı dizimizin sekizincisinden Sizleri selamlayabilmenin mutluluğunu yaşıyoruz.

Bu ay:

• Akor Yazma,
• Akorda Farklı Değerlerde Nota Yazma ve
• Akor Sembolleri ve Şifreli Bas düzenleme.

Konularına birlikte göz atacağız.

O halde, sözü daha fazla uzatmadan başlıklarımıza bakmaya başlayalım:

20. Akor Yazma:

Yazdığımız esere çok kolay bir şekilde akorlar ekleyebiliyoruz.

Bunun için iki yol izleyebiliyoruz.

Birinci yol şöyle:

İlk notamızı yani kök notamızı yazıyor ve shift tuşuna parmağımızı basılı tutarak diğer notaları yazıyoruz.

Örneğin Mi minör akorunu yazmak istediğimizde.

Önce 5, sonra e tuşlarına basıyor, ardından shift tuşuna parmağımızı basılı tutarken g ve b tuşlarına basıp elimizi shift tuşundan çekiyoruz.

Böylelikle dörtlük mi minör akorunu yazmış oluyoruz.

İkinci yol ise:

Bu seçenekte aralık tuşlarını kullanıyoruz. Aralık tuşları:

İkili aralık: ALT+2,

Üçlü aralık: ALT+3,

Dörtlü aralık: ALT+4,

Beşli aralık: ALT+5,

Altılı aralık: ALT+6

Yedili aralık: ALT+7,

Sekizli aralık. ALT+8 ve

Dokuzlu aralık: ALT+9 kısa yollarına sahip.

Yine mi minör akoru üzerinden örnek verecek olursak:

6 tuşuna basarak değeri bu defa ikilik olarak belirliyoruz.

E tuşuna basarak mi notamızı yazıyoruz.

Ardından ALT+3 basarak üçlü aralığı eklemiş oluyoruz ve tekrar ALT+3 basarak ikinci üçlü aralığımızı da eklemiş oluyoruz.

Böylelikle mi, sol, si yani mi minör akorunu yazmış oluyoruz.

Eğer donanım olarak sol majör/mi minör seçmişsek, yani fa diyez varsa tonumuzda:

her f harfine bastığımızda bizim yerimize program fa notasına diyezi ekleyerek fa diyez yazmış oluyor.

Bu durumu akorlar içinde de gerçekleştiriyor.

Örneğin biz D tuşuna, alt+3 ve sonra tekrar alt+3 tuşlarına basarsak bu sefer re majör akoru yazılmış oluyor. Yani re, fa diyez ve la.

Aşağı doğru aralıklar da girebiliriz:

Bunun için Düzen menüsünden Tercihler penceresini bulup açıyor ve Kısa yollar seçeneğine giderek Aşağı aralık eylemlerinden dilediğimizi listeden seçip; yeni kısa yol tuşu ekliyoruz.

Bir örnekle açıklayacak olursak:

5E basarak dörtlük mi notasını ekliyoruz.

aşağı üçlüsü do, onun da aşağı üçlüsü la olduğuna göre; atayacağımız kısa yol tuşları ile La minör akorunu da bu şekilde yazabildiğimizi görüyoruz.

Ayrıca, Ekle menüsünde Aralıklar alt menüsünden Üçlü altı seçeneğini seçerek de aynı işlemleri gerçekleştirebiliyoruz.

21. Akorda Farklı Değerlerde Nota Yazma:

Akor yazarken, dilersek bir akordaki kök sesin değerini sabit tutarken, diğer aralıktaki sesleri farklı değerlerde yazabiliriz. Üstelik aynı dizekte ve aynı el için bunu gerçekleştirebiliriz.

Şöyle bir senaryo düşünelim: Mi minör, Do majör çevrim iki, La minör çevrim üç ve en son tekrar Mi minör akorlarını basacağız. Mi sesimiz birlik olarak sabit kalırken, diğer seslerimiz dörtlük Sol si, Sol Do, La Do ve en sonda Sol si olarak çalacak.

Şimdi nasıl yapabileceğimize birlikte bakalım:

Öncelikle programı açıyoruz ve n tuşuna basarak, Nota giriş kipi modunda olduğumuzdan emin oluyoruz.

7 tuşuna ve e tuşuna basarak birlik Mi notasını yazmış oluyoruz.

Bir defa sol ok tuşuna basarak ilk ölçümüzün üzerine geliyoruz.

ALT+CTRL+2 tuşlarına basarak ikinci sese geçiyoruz. NVDA kimi zaman ikinci sese geçtiğimizi anons ederken, kimi zaman da hiçbir şey seslendirmiyor. Problem etmiyoruz.

5 tuşuna basarak nota değerini dörtlük olarak seçiyoruz.

G tuşuna ve ALT+3 tuşlarına basarak sol, si notalarını yazmış oluyoruz.

G tuşuna ve ALT+4 tuşlarına basarak Sol Do notalarını yazmış oluyoruz.

A tuşuna ve ALT+3 tuşlarına basarak La Do notalarını yazmış oluyoruz.

G tuşuna ve ALT+3 tuşlarına basarak Sol Si notalarını yazmış oluyoruz.

Bu durumda:

Mi sabit; Sol Si,(Mi Minör)

Mi sabit; Sol Do,(Do Maj çevrim iki)

Mi sabit; La Do,(La Minör çevrim üç)

Mi sabit; Sol Si,(Mi Minör) akorlarını yazmış oluyoruz.

Yazım işlemini bitirince sol ok tuşu ile ilk başa geliyor ve ALT+yukarı ok ile birlik mi sesine yani birinci sese geliyor ve sağ ok iğle ikinci ölçünün üzerine gelerek eserimizi yazmaya devam ediyoruz.

Escape ile normal kip moduna geçip, ardından da CTRL+Home tuşları ile başa giderek boşluk tuşu ile yazdıklarımızı dinlediğimizde Mi sesinin dört vuruş boyunca uzadığını ve diğer seslerin her bir vuruşta değiştiğini görürüz.

22. Akor Sembolleri ve Şifreli Bas düzenleme:

Eserimizde, Akor sembolü ve Bas için şifre ekleyebiliyoruz.

MuseScore 4, artık akor sembollerini sadece göstermekle kalmıyor.

Aynı zamanda, gördüklerini seslendirebiliyor.

O halde, öncelikle akor sembolünü nasıl ekleyebileceğimize bakalım:

Evvela, N harfiyle nota giriş kipine geçiyoruz.

Ardından, notalarımızı yazıyoruz.

Hangi notaya akor sembolü ekleyeceksek, sağ/sol yön tuşları ile o notanın üzerine geliyoruz.

CTRL+K tuşları ile Akor Sembolü penceresini açıyor, akor adı için nota harflerinden birine, majör için büyük M, minör için küçük m harfine basıyor ve Escape ile pencereyi kapatıyoruz.

Sağ ve sol yön tuşları ile eser içerisinde dolaştığımızda, NVDA bize nota adını ve hemen ardından da eklemiş olduğumuz akor sembolünün adını okuyacaktır.

ALT tuşuna basılı tutarken, sağ ve sol ok tuşları ile dolaştığımızda, nota ve hemen ardından gelen akor da ilgili enstrüman ile seslendirilecektir.

Şimdi, bir örnek ile akor sembolünü nasıl eklediğimize göz atalım:

Örneğimizde: Tümü dörtlük la, sol, fa, mi notalarını yazdığımızı ve her bir notaya ilgili akorunu eklediğimizi varsayalım.

N harfi ile nota giriş kipine geçiyoruz.

5agfe tuşlarına basarak, dörtlük la, sol, fa ve mi notalarını yazmış oluyoruz.

Sol ok ile, la notasının üzerine geliyor ve CTRL+K tuşlarına basarak akor sembolü penceresini açıyoruz.

La minör akoru için: önce a harfine ve ardından da küçük m harfine basıyoruz.

Bir defa boşluk çubuğuna basıyor ve ikinci vuruşa geçiyoruz. Bu esnada, la minör akorunun çaldığını duyarız.

Sol notasının üzerinde olduğumuz için Sol Majör akorunu eklemek istiyoruz.

G harfine, hemen ardından büyük M harfine basıyor ve boşluk ile sonraki notaya geçiyoruz.

Fa majör için: f harfine, büyük M harfine basıyor ve yine boşluk ile son notaya geçiyoruz.

Mi minör için: e harfine ve küçük m harfine basarak escape ile pencereyi kapatıyoruz.

Sağ/sol yön tuşları ile dolaştığımızda:

Dörtlük la, a minör,

Dörtlük sol, g majör,

Dörtlük fa, f majör ve

Dörtlük mi, e minör olarak okunduğunu duyarız.

Boşluk çubuğuna basıp eseri çaldırdığımızda da bu nota ve akorların çalındığını duyarız.

Yukarıdaki örneğimizde de görüldüğü üzere:

Minör akorlar için küçük m ve majör akorlar için de büyük m harfinin kullanılması gerektiği unutulmamalıdır.

Önemli not: Em7 şeklinde yazıldığında yedili mi minör akorunun da çaldığını duyabiliriz.

O nedenle, diğer akor sembollerini sizlerin keşfine bırakıyoruz.

Şimdi de bir notanın şifrajının nasıl yazıldığına birlikte bakalım:

Dilediğimiz notayı yazıyoruz.

N tuşu ile nota giriş kipi modunda olduğumuzdan emin olarak, sağ/sol yön tuşları ile istediğimiz notanın üzerine geliyoruz.

CTRL+G tuşlarına basarak Sürekli bas, şifreli bas düzenleme penceresini açıyoruz.

Gerekli rakam veya kelimeyi yazıyoruz.

bir notanın altında alt alta şifreler belirtmek istiyorsak,

her yazdığımız rakamdan sonra enter tuşuna basarak satır başı yapmış oluyoruz.

Bir sonraki notaya geçmek için boşluk tuşunu kullanıyoruz ve aynı işlemleri tekrarlıyoruz.

Alt alta yazmak için enter tuşu, bir sonraki notaya geçmek için de daima boşluk çubuğunu kullanıyoruz.

Önceki notaya dönmek için de Shift+Boşluk çubuğuna basıyoruz.

İşimiz bitince escape ile bu pencereyi kapatıyoruz.

N harfi ile nota giriş kipi moduna geçerek yazdıklarımızı kontrol ettiğimizde, NVDA'nın yazdıklarımızı seslendirdiğini duyarız.

Kıymetli Müzik severler,

Bu içeriğin, sizler için faydalı olmasını umuyor ve hepinize erişilebilir günler diliyoruz.

Dokuzuncu bölümde buluşmak üzere, sevgiyle kalın.

Saygılarımla,

Umut KORKMAZ